शिक्षामा सुधार कसरी गर्न सकिन्छ ? नरनाथ सापकोटाका उपयोगी टिप्सहरु
लेखक : नरनाथ सापकोटा     1 month ago
शिक्षामा सुधार कसरी गर्न सकिन्छ ? नरनाथ सापकोटाका उपयोगी टिप्सहरु

शिक्षा विकासको जग हो । शिक्षाले व्यक्तिमा चेतनाको जागृत गराउँछ र उसको सोचाइ तथा व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउँछ । व्यक्तिमा ज्ञान, सीप र धारणाको विकास गराउँछ । शिक्षाको माध्यमबाट नै देशको आवश्यकताअनुसारको जनशक्ति उत्पादन गरी विकासका गतिविधि अगाडि बढाउन सकिन्छ । सरकारले बर्षनी करोडौँ रकम शिक्षामा खर्च गदै आएको छ । यति ठूलो रकम खर्च गर्दा पनि सरकारले शिक्षाबाट अपेक्षित उपलब्धि हासिल गर्न नसकेको भनी सार्वजनिक रुपमा व्यक्त गर्ने गरेको पाइन्छ । यस पक्षलाई दृष्टि दिँदा शिक्षामा लगानी अनुरुपको उपलब्धि हुन नसक्नुमा सामुदायिक शिक्षा क्षेत्रमा देखा परेका समस्या र विकृतिहरु नै कारक तत्वको रुपमा रहेको देखिन्छ ।   हाम्रो देशको शैक्षिक गुणस्तर खस्केको हैन तर परिवर्तित परिवेश अनुरुप गुणस्तर अभिवृद्धि हुन नसकेको पक्कै हो


परिवर्तित परिवेश अनुरुप गुणस्तर अभिवृद्धि गर्न निम्न अवस्थाको वातावरण बनाइनु पर्छ :

– राज्यको शिक्षाप्रतिको स्पस्ट दृष्टिकोण हुनुपर्छ

शैक्षिक कानुनहरु समयमै बनाइनु पर्छ

शैक्षिक कानुनको परिपालन प्रभावकारी हुनुपर्छ।

शिक्षा क्षेत्रमा राजनीतिक प्रभाव हावी हुनुहुदैन।

शिक्षकलाई सबै राष्ट्रसेवक सरहको समानुपातिक ब्यवहार गरिनुपर्छ।

– शिक्षा क्षेत्रमा लगानी अभिवृद्धि गर्नुपर्छ।

शैक्षिक अनुसन्धानमा बढ्ता जोड दिइनुपर्छ।

दरवन्दी,अनुदान,राहत हैन एकै प्रकृतिका शिक्षकको ब्यवस्था गरिनुपर्छ।

शिक्षाविद्हरुले शिक्षकलाई गाली गर्ने हैन पुरस्कार प्रेरित वचन बोल्नुपर्छ।

शिक्षकले चाहेकै छैनन् चाहे गर्न सक्छन् नभनेर शिक्षकलाई उत्प्रेरित गर्ने बचन शिक्षा सम्बद्ध निकाय

  तथा ब्यक्तिले बोल्न सक्नुपर्छ।

निजी सरकारी स्कुलको SEE को मात्र नतिजाको आधारमा शिक्षा सम्बद्ध निकाय तथा ब्यक्तिले

  प्रचार गर्नु हुदैनस यसबारे अनुसन्धानात्मक निष्कर्ष बोल्नुपर्छ।

आफूलाई नै उत्पादन गर्ने शिक्षकलाई अनावश्यक दोषारोपण हैन आवश्यक पृष्ठपोषण

   दिने बानीको बिकास गर्नुपर्छ।

प्राबिधिको उपलब्धता प्रयोगमा जोड दिइनुपर्छ।

– शिक्षकको स्वच्छ पेशागत विकासमा जोड दिइनुपर्छ।

right man in right place भन्ने भनाइलाई यथार्थपरक बनाईनु पर्छ

शिक्षक पिरियड्भार कम गरिनुपर्छ, ताकी बाकी समय अध्ययन अनुसन्धान तयारीमा

  शिक्षक ब्यस्त होस्

–बि.ब्य.स. शिक्षक प्र.अ.एकापसमा उत्प्रेरित गर्ने बानीलाई अझै प्रभावकारी बनाइनु पर्छ।

बिद्यालय सुपरिवेक्षण पृष्ठपोषणलाई अझै प्रभावकारी बनाइनुपर्छ।

प्रत्येकले स्वमुल्यांकन गर्ने बानीको बिकास गर्नुपर्छ

– अभिभावकले आफ्ना बाबुनानीलाई बढी भन्दा बढी समय दिनुपर्छ । अनि २०७७/ ७८ को प्रस्तावित   बजेटमा माध्यमिक तहसम्मको शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने सबै निजी विद्यालयले सामाजिक उत्तरदायित्व बहन गर्दै कम्तीमा एक सामुदायिक विद्यालयमा शैक्षिक पूर्वाधारका सामग्रीसहित शैक्षिक गुणस्तर सुधारको जिम्मेवारी लिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको यसरी सामुदायिक बिद्यलयका शिक्षक कर्मचारीको अपमान हुनेगरी ब्यवस्था गर्दा शैक्षिक गुणस्तर सुध्रिदैन कम्प्युटर दिदा नलिने जस्ता कुराले आवाजलाई मत्थर पार्न खोजिएको यो बुदा सच्याउन आवश्यक

स्मरणीय यथार्थ :

अमेरिकामा बैज्ञानिक शिक्षकलाई VIP मानिन्छ

फ्रान्समा सम्मानित अदालतभित्र शिक्षकलाई मात्र कुर्सीमा बस्ने अनुमति

जापानमा शिक्षकलाई पक्राउ गर्न पुलिसले सरकारबाट विशेष अनुमति लिनुपर्छ

कोरियाका शिक्षकहरुले ती सुबिधाहरु उपभोग गर्न पाउछन् जुन सुबिधाहरु भारतमा मन्त्रीहरुले आफ्नो परिचयपत्र                                 

   देखाएर मात्र उपभोग गर्न पाउछन्  

  

शिक्षकM नरनाथ सापकोटा                                       

श्री सार्वजनिक मा.बि. कुश्मा न.पा. ९ पर्वत